Trong rất nhiều ngôi nhà phố tôi từng xem, có một chỗ luôn khiến tôi chú ý.
- Không phải phòng khách.
- Không phải phòng ngủ.
- Mà là... cái gầm cầu thang tầng 1.
Nghe có vẻ lạ, nhưng sau nhiều năm làm nghề, tôi nhận ra chỉ cần nhìn cách xử lý gầm cầu thang là có thể đoán được mặt bằng ngôi nhà được tổ chức tốt hay không.
Tôi thường thấy gầm thang tầng 1 có 3 số phận:
1. Gầm thang chết
Đây là kiểu đáng tiếc nhất.
- không đủ cao để sử dụng,
- không đủ kín để làm kho,
- không đủ đẹp để trưng bày.
Cuối cùng trở thành nơi bụi bẩn ẩm thấp trú ngụ, có thể dấu vài món đồ như chổi, xô, thùng carton, đồ bỏ đi...
Một gầm cầu thang chết có thể được biến thành kho đồ hoặc tủ chứa đồ rất gọn gàng. Nhưng đó chỉ là giải pháp cho công năng. Sự tối tăm, ẩm thấp và cảm giác bí bách vốn sinh ra từ cách tổ chức mặt bằng vẫn còn nguyên, bởi vấn đề nằm ở không gian chứ không nằm ở cánh tủ.
2. Gầm thang thành WC
Đây là giải pháp rất Việt Nam và khá hợp lý. WC không phải là phương án tệ, nhưng hiếm khi là phương án làm cho ngôi nhà "thở" tốt hơn. Và với những căn nhà phố mà chúng ta đang nói tới, cái giá phải trả thường không nằm ở vài mét vuông diện tích, mà nằm ở cảm giác dễ chịu của cả tầng 1 trong suốt nhiều năm sử dụng.tận dụng diện tích.
Nó sẽ ổn hơn nếu:
- nhà có giếng trời cạnh thang;
- WC được lùi gọn;
- vẫn giữ được khoảng thông tầng hoặc khoảng hở phía dưới thang;
3. Gầm thang thành không gian kết nối
Đây là kiểu tôi thích nhất, là những ngôi nhà gần như không sử dụng gầm thang cho một chức năng cụ thể nào cả.
Khoảng không dưới thang được mở ra để ánh sáng đi qua. Để gió đi qua. Để tầm nhìn đi qua.
Khi đứng ở cửa chính, có thể nhìn sâu vào trong nhà. Khi ngồi ở bàn ăn, vẫn cảm nhận được sự kết nối với các không gian khác. Cả ngôi nhà như rộng hơn vài mét dù diện tích thực tế không hề thay đổi.
Lúc đó, gầm cầu thang không còn là "gầm cầu thang" nữa. Nó trở thành một phần của không gian sống.
Có một điều rất thú vị mà tôi nhận ra sau khi xem nhiều nhà phố:
Người ta thường nghĩ phòng khách quyết định cảm giác rộng hay hẹp của ngôi nhà.
Nhưng thực tế, trong rất nhiều nhà phố 4 - 5 mét mặt tiền, thứ quyết định cảm giác đó lại là cụm thang bộ – giếng trời – gầm thang tầng 1.
Nếu cụm này bí, cả nhà bí. Nếu cụm này thoáng, cả nhà như được thở.
Vì vậy, mỗi khi xem một mặt bằng nhà phố, tôi luôn dành vài phút nhìn vào cái gầm cầu thang. Không phải vì tôi quan tâm đến chỗ để đồ dưới thang, mà vì ở đó thường lộ ra chất lượng thật sự của cả phương án thiết kế.
Đôi khi, sự thành công của một ngôi nhà không nằm ở những không gian lớn nhất.
Nó nằm ở cách người thiết kế đối xử với những khoảng không nhỏ nhất.
