Khi khởi sự xây một ngôi nhà, chúng ta thường chăm chút cho phòng khách, bếp, phòng ngủ. Còn khu vực ngay sau cửa chính thì đôi khi chỉ được nhớ đến vào lúc... không biết đôi giày đi đâu. Thực ra, đây là một trong những vùng chuyển tiếp quan trọng nhất của nhà phố: nơi chúng ta bước từ đường phố vào nhà, cởi giày, đặt túi, treo áo khoác, bỏ mũ bảo hiểm, dựng chiếc ô còn ướt và rồi mới thực sự bước vào không gian sống. Ở phương Tây, do đặc điểm khí hậu, vùng này thường được tổ chức thành một Mudroom riêng, sau lớp cửa kính. Nhà phố Việt Nam thì thường không có nhiều đất đến thế. Vì vậy, ta làm một phiên bản vừa đủ: Mudroom Zone.
1. Không nên biến Mudroom thành một căn phòng kín
Mudroom nguyên bản ở phương Tây thường là một phòng riêng, diện tích khoảng 5–10 m², nằm giữa garage và không gian sống. Nó giống một trạm trung chuyển: người và đồ từ bên ngoài đi vào đây trước khi bước tiếp vào nhà. Mô hình ấy rất hợp với một số kiểu nhà và điều kiện khí hậu khác. Nhưng với nhà phố Việt Nam, tôi không khuyến khích dành riêng một căn phòng kín để nhốt giày dép, áo khoác, mũ bảo hiểm và những thứ vừa đi ngoài đường về.
Nhà phố 5 × 20 m vốn đã phải tính từng mét vuông. Quan trọng hơn, khí hậu nóng ẩm và những ngày mưa nồm khiến một căn phòng kín dễ trở thành nơi giữ lại hơi ẩm, mùi giày dép và áo mưa. Thay vào đó, hãy biến một phần sảnh, hiên có mái che, hành lang, gầm cầu thang hoặc khoảng đệm bên hông thành một Mudroom Zone bán mở: đủ gần để tiện sử dụng, đủ thoáng để hong khô và đủ kín để sự lộn xộn không tràn vào không gian sống.
Đừng nhốt cái ướt vào một căn phòng kín. Hãy để nó có chỗ thoát ra trước khi bước vào nhà.
Đó mới là cách tôi nghĩ Mudroom nên được Việt hóa.
2. Mudroom Zone thực chất làm được gì?
Hãy hình dung một buổi sáng đi làm. Ví, chìa khóa, điện thoại, mũ bảo hiểm, giày, áo khoác... tất cả đều cần được lấy đúng lúc. Buổi tối đi về cũng vậy, chỉ khác là có thêm chiếc ô ướt, đôi giày dính nước và chiếc áo mưa chưa kịp khô. Nếu mỗi thứ nằm một nơi, vài phút đầu ngày đã đủ làm chúng ta cuống lên. Một Mudroom Zone tốt gom những thứ ấy về một điểm ngay cửa ra vào. Đến lúc cần đi, lấy là có. Về đến nhà, đặt xuống là xong.
Nó không làm cuộc sống sang hơn.
Nó làm cuộc sống đỡ phải tìm đồ.
3. Một hệ tủ nhỏ nhưng nên được tính như một hệ thống
Một Mudroom Zone cơ bản có thể gồm tủ kịch trần để vali, mũ bảo hiểm ít dùng và đồ trái mùa; khu móc treo áo khoác, túi xách; gương soi toàn thân hoặc nửa người; các hộc nhỏ cho chìa khóa, ví, kính, khẩu trang. Phía dưới nên có một bench cao khoảng 40–45 cm để ngồi thay giày. Tủ giày có thể dành cho khoảng 20–30 đôi sử dụng thường xuyên, trong khi khe gầm tủ cách sàn khoảng 15 cm là chỗ rất tiện cho dép đi trong nhà hoặc đôi giày đang dùng hàng ngày.
Nhìn thì là một cái tủ.
Thực ra là cả một trạm giao thông của gia đình.
4. Nên khoe hay nên giấu?
Tôi chọn phương án thứ ba: ẩn trong mở. Nếu làm toàn bộ bằng kệ mở, áo mưa, mũ bảo hiểm, giày dép và túi xách sẽ nhanh chóng biến tiền sảnh thành một cửa hàng tiện lợi lúc 7 giờ sáng. Nhưng nếu nhốt tất cả sau một cánh cửa kín, người vừa đi làm về có thể chẳng đủ kiên nhẫn mở tủ. Chiếc mũ nằm xuống sàn. Chìa khóa đặt trên bàn. Giày đá vào một góc. Và Mudroom thất bại ngay từ ngày đầu tiên.
Cách tốt hơn là phần lớn hệ tủ được đóng kín, phẳng và gọn; chỉ để lộ một open niche nhỏ cho những thứ cần lấy ngay. Một hộc gỗ ấm, một khay chìa khóa, chiếc ghế ngồi và một chút ánh sáng. Vừa đủ để sử dụng. Vừa đủ để có duyên.
5. Đặt Mudroom Zone ở đâu trong nhà phố?
Có vài vị trí rất đáng cân nhắc ngay từ lúc lập mặt bằng. Nếu cửa chính lùi vào khoảng 2–2,5 m, phần sảnh đệm có thể trở thành nơi lý tưởng để bố trí hệ tủ, thậm chí dùng chính hệ tủ như một lớp ngăn nhẹ giữa sảnh và phòng khách. Nếu tầng một dành phần lớn cho garage, hãy nhìn lại gầm cầu thang. Đây thường là một khoảng diện tích bị bỏ quên, trong khi lại rất thích hợp để làm tủ âm tường kịch trần.
Với nhà có lối hông khoảng 1 m, một phương án khác cũng rất hay: tách luồng đi vào nhà thành hai hướng. Khách đi cửa chính vào phòng khách. Người trong gia đình, đặc biệt là người đi làm về hoặc từ garage vào, đi theo lối phụ qua Mudroom Zone rồi vào bếp.
Nhà rộng một chút, giao thông bắt đầu có nhiều câu chuyện thú vị.
6. Đừng quên nước, mùi và độ ẩm
Đây là chỗ tôi muốn chủ nhà quan tâm đến phần kỹ thuật nhiều hơn một chút. Giày đi mưa, áo mưa và ô dù mang vào nhà không chỉ chiếm chỗ mà còn mang theo nước và hơi ẩm. Khu vực để đồ ướt nên có khay hứng nước, tốt nhất bằng inox hoặc vật liệu dễ vệ sinh; phần chân và đáy tủ cần dùng vật liệu chịu ẩm phù hợp như tấm PVC foam/Picomat, nhôm hoặc giải pháp đã được xử lý chống ẩm, thay vì để vật liệu gỗ công nghiệp thông thường tiếp xúc trực tiếp với nước trong thời gian dài.
Tủ giày cũng không nên kín bưng. Cánh lá sách, khe thoáng hoặc lỗ thông hơi giúp không khí lưu chuyển và hạn chế mùi tích tụ. Nếu có điều kiện, nên chừa sẵn ổ điện bên trong hoặc cạnh tủ. Sau này muốn dùng máy sấy giày hay máy hút bụi cầm tay, không phải lại đi đục tường.
7. Và đây là lý do nên tính nó trước khi xây tường
Mudroom Zone là một ví dụ rất điển hình cho những thứ càng nghĩ sớm càng dễ làm. Khi đang lập mặt bằng, dịch một bức tường, đổi vị trí cửa hoặc dành lại 600 mm cho hệ tủ gần như chỉ là vài nét trên bản vẽ. Nhưng khi tường đã xây, cửa đã đặt, điện đã đi, cầu thang đã hoàn thiện, việc tìm một vị trí đẹp cho tủ giày sẽ khó hơn nhiều. Đến lúc ấy, thường chỉ còn cách "nhét" vào chỗ còn lại.
Vì vậy, nếu anh chị đang ở giai đoạn khởi sự xây nhà, hãy đưa câu hỏi này vào buổi làm việc với kiến trúc sư:
"Vừa bước vào nhà, tôi sẽ đặt giày, túi, áo khoác và chìa khóa ở đâu?"
Một câu hỏi rất nhỏ. Nhưng nó có thể làm mặt bằng tốt lên đáng kể.
Một vùng đệm giữa phố và nhà
Tôi thích Mudroom Zone không chỉ vì nó giúp nhà gọn hơn. Tôi thích cái khoảnh khắc chuyển tiếp mà nó tạo ra. Ngoài kia là đường phố, mưa nắng, bụi bặm, tiếng xe, công việc và đủ thứ phải nhớ. Qua cánh cửa, chúng ta có một chỗ để bỏ đôi giày xuống, treo chiếc áo lên, đặt chìa khóa vào khay rồi bước tiếp.
Ngôi nhà bắt đầu từ đó.
Không phải từ bộ sofa đắt tiền trong phòng khách.
Một Mudroom Zone tốt cũng không cần phải phô ra để chứng minh rằng chủ nhà đã đầu tư cho nó. Cánh tủ có thể phẳng cùng màu tường. Những đôi giày biến mất phía sau cánh tủ. Áo khoác nằm gọn trong khu treo. Chỉ còn một hộc nhỏ có ánh đèn, một chiếc ghế vừa tầm và tấm gương để trước khi bước ra đường, ta kịp nhìn mình một lần.
Tinh tế đôi khi là thứ không cần nhìn thấy.
Và có lẽ đó cũng là tinh thần rất đáng giữ khi khởi sự xây một ngôi nhà: đừng chỉ hỏi phòng khách sẽ đẹp thế nào, bếp sẽ sang ra sao hay phòng ngủ rộng bao nhiêu. Hãy nghĩ đến những khoảnh khắc rất nhỏ mà gia đình sẽ lặp lại mỗi ngày. Cởi giày. Treo áo. Đặt chìa khóa. Tìm chiếc ô.
Những việc ấy chẳng có gì đáng kể.
Cho đến khi chúng được bố trí đúng chỗ.
Khi đó, ngôi nhà bắt đầu biết cách phục vụ người sống trong nó.
Nếu bạnị muốn hình dung Mudroom Zone có thể đẹp và gọn đến mức nào, cứ thử vào Pinterest tìm “Mudroom Entryway”, “Entryway Storage” hoặc “Entryway Layout”. Xem trước một chút đôi khi cũng giúp mình biết mình thực sự muốn gì, trước khi đưa nó lên bản vẽ.
